Skuteczna neuromodulacja przezskórna (PENS) oraz bezpieczne wprowadzanie igły mają jeden wspólny mianownik: precyzyjne dotarcie do przestrzeni okołonerwowej pod kontrolą ultrasonografii (USG). W przypadku złożonej anatomii okolicy miednicy i pośladków, praca „na ślepo” nie jest już akceptowalnym standardem. Bez precyzyjnego obrazowania nawet najlepiej dobrany protokół kliniczny może okazać się nieskuteczny, a co gorsza – ryzykowny dla pacjenta. Poniższy artykuł został opracowany na podstawie najnowszej publikacji naukowej z prestiżowego czasopisma Medical Ultrasonography (2026), której autorem jest dr Juan Antonio Valera-Calero – światowej klasy ekspert, badacz i wykładowca Akademii ATMIS.

Dlaczego precyzja i USG to fundament neuromodulacji?

Praca w obrębie miednicy wymaga od fizjoterapeuty doskonałej znajomości topografii i wariantów anatomicznych. Wykorzystanie głowicy USG pozwala nie tylko na precyzyjne zlokalizowanie celu, ale przede wszystkim gwarantuje bezpieczeństwo pacjenta podczas aplikacji igły. Kluczem do prawidłowej identyfikacji struktur nerwowych w badaniu ultrasonograficznym jest poszukiwanie charakterystycznego obrazu „plastra miodu” (ang. honeycomb appearance). To właśnie ten specyficzny układ pęczków nerwowych otoczonych tkanką łączną pozwala odróżnić nerw od otaczających go powięzi, naczyń krwionośnych czy ścięgien.

Topografia okolicy pośladkowej – 5 kluczowych nerwów

Na podstawie protokołów dr. Valery-Calero, wyróżniamy pięć głównych nerwów w tej okolicy, których obrazowanie jest absolutną podstawą dla zaawansowanych technik PENS.

1. Nerw pośladkowy górny (SGN – Superior Gluteal Nerve)
   Nerw ten jest kluczowy dla unerwienia ruchowego mięśnia pośladkowego średniego, małego oraz naprężacza powięzi szerokiej. Jego dysfunkcje mogą prowadzić do poważnych zaburzeń wzorca chodu i osłabienia stabilizacji miednicy. W USG szukamy go w głębokich warstwach, w pobliżu otworu kulszowego większego, najczęściej w towarzystwie naczyń pośladkowych górnych.
2. Nerw pośladkowy dolny (IGN – Inferior Gluteal Nerve)
   Odpowiada głównie za unerwienie potężnego mięśnia pośladkowego wielkiego. Jego zlokalizowanie wymaga precyzyjnego odróżnienia struktur wychodzących poniżej mięśnia gruszkowatego. Podobnie jak w przypadku SGN, identyfikacja naczyń krwionośnych (tętnicy pośladkowej dolnej) za pomocą funkcji Doppler znacznie ułatwia bezpieczne nawigowanie igłą.
3. Nerw sromowy (PN – Pudendal Nerve)
   Struktura o fundamentalnym znaczeniu w uroginekologii i leczeniu przewlekłych bólów miednicy. Praca z nerwem sromowym wymaga najwyższej precyzji ze względu na ryzyko wywołania nasilonych dolegliwości.
   • • Wskazanie kliniczne: Neuralgia sromowa (oceniana często m.in. przez kryteria z Nantes).
     • Kluczowe punkty w USG: Obrazowanie w okolicy kolca kulszowego oraz przestrzeni powięziowej znanej jako kanał Alcocka.
4. Nerw kulszowy (SN – Sciatic Nerve)
   Największy nerw w ciele człowieka, którego podrażnienie w okolicy pośladka często diagnozuje się jako zespół głębokiego pośladka (Deep Gluteal Syndrome).
   • • Wskazanie kliniczne: Ból promieniujący do kończyny dolnej, pseudo-rwa kulszowa.
     • Ważny aspekt: Konieczność weryfikacji wariantów anatomicznych według klasyfikacji Beaton-Anson (np. przebieg nerwu przez brzusiec mięśnia gruszkowatego), co wprost determinuje miejsce i kąt aplikacji igły.
5. Tylny nerw skórny uda (PFCN – Posterior Femoral Cutaneous Nerve)
   Z klinicznego punktu widzenia jest to nerw często pomijany, mimo że stanowi bardzo częstą przyczynę dolegliwości. PFCN to diagnostyczny „kameleon” – potrafi dawać objawy do złudzenia przypominające patologie nerwu kulszowego (rwa) lub nerwu sromowego. Precyzyjne wyizolowanie go w USG i wykonanie celowanej neuromodulacji PENS bywa momentem zwrotnym w terapii.

Ściąga kliniczna – diagnostyka i nawigacja USG

Poniższa tabela stanowi szybkie podsumowanie kluczowych aspektów dla omawianych struktur nerwowych:

Budowanie bezpiecznej i skutecznej praktyki w zakresie inwazyjnych metod fizjoterapeutycznych, takich jak suche igłowanie czy PENS, musi opierać się na twardych dowodach naukowych (EBM) oraz doskonałym warsztacie ultrasonograficznym. Artykuły takie jak publikacja dr. Valery-Calero z 2026 roku wyznaczają nowe standardy opieki nad pacjentem bólowym.

Chcesz zdobyć unikalne kompetencje i uczyć się od autorów najważniejszych światowych badań?

W Akademii ATMIS uczymy dokładnej topografii, bezpiecznej nawigacji USG oraz technik neuromodulacji, które realnie zmieniają rokowania pacjentów.

Sprawdź KALENDARZ SZKOLEŃ i zapisz się na kurs zaawansowanych technik igłowania – https://atmis.pl/zaawansowane-kursy-fizjoterapii-inwazyjnej/